Tác giả: Biên Tập Viên

Sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã mở ra nhiều ứng dụng mới trong lĩnh vực sáng tạo nội dung. Chỉ với vài thao tác đơn giản, người dùng có thể tạo ra một đoạn âm thanh mang giọng nói hoặc giọng hát gần giống với người nổi tiếng thông qua công nghệ AI voice. Tuy nhiên, việc sử dụng AI để giả giọng nghệ sĩ đang đặt ra nhiều tranh cãi về quyền nhân thân, quyền liên quan và trách nhiệm pháp lý của người sử dụng. Vậy sử dụng AI voice giả giọng nghệ sĩ có phạm luật không? Cùng VCD tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

AI voice giả giọng nghệ sĩ là gì?

AI voice (giọng nói nhân tạo) là công nghệ sử dụng trí tuệ nhân tạo để mô phỏng hoặc tái tạo giọng nói của một người dựa trên dữ liệu âm thanh đã được huấn luyện.

Đối với nghệ sĩ, AI có thể:

• Mô phỏng giọng nói khi dẫn chương trình;

• Tái tạo giọng hát của ca sĩ;

• Tạo các đoạn quảng cáo bằng giọng người nổi tiếng;

• Lồng tiếng cho video hoặc phim;

• Tạo nội dung giải trí trên mạng xã hội.

Nhờ khả năng bắt chước ngữ điệu, âm sắc và cách phát âm, nhiều sản phẩm AI voice hiện nay có thể khiến người nghe khó phân biệt với giọng thật của nghệ sĩ.

Pháp luật Việt Nam có bảo hộ giọng nói của nghệ sĩ không?

Mặc dù Luật Sở hữu trí tuệ không quy định trực tiếp về việc bảo hộ “giọng nói”, nhưng giọng nói của nghệ sĩ có thể được bảo vệ thông qua nhiều cơ chế pháp lý khác nhau.

Quyền đối với hình ảnh, danh tính và đời sống riêng tư

Theo Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015: Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý, trừ trường hợp luật có quy định khác.

Mặc dù điều luật đề cập trực tiếp đến hình ảnh, nhưng trong thực tiễn, giọng nói được xem là một dấu hiệu nhận diện cá nhân tương tự hình ảnh, tên tuổi hoặc danh tiếng.

Nếu AI voice được sử dụng nhằm khiến công chúng hiểu nhầm rằng nghệ sĩ đã phát ngôn hoặc tham gia vào một nội dung nào đó, quyền nhân thân của nghệ sĩ có thể bị xâm phạm.

Quyền liên quan đối với cuộc biểu diễn

Theo Điều 29 Luật Sở hữu trí tuệ, người biểu diễn có quyền đối với cuộc biểu diễn của mình.

Các quyền này bao gồm:

• Quyền được nêu tên khi biểu diễn;

• Quyền bảo vệ sự toàn vẹn hình tượng biểu diễn;

• Quyền cho phép hoặc ngăn cấm việc khai thác cuộc biểu diễn.

Nếu hệ thống AI được huấn luyện bằng bản ghi âm cuộc biểu diễn của nghệ sĩ mà chưa được phép, hành vi đó có thể làm phát sinh tranh chấp về quyền liên quan.

Sử dụng AI voice giả giọng nghệ sĩ có phạm luật không?

Tùy thuộc vào mục đích sử dụng và cách thức khai thác, việc sử dụng AI voice giả giọng nghệ sĩ sẽ bị phạm luật hoặc không.

Trường hợp có thể không vi phạm

Việc sử dụng AI voice thường ít có nguy cơ vi phạm pháp luật nếu đáp ứng các điều kiện như:

• Chỉ phục vụ mục đích nghiên cứu, học tập cá nhân;

• Không công khai trên môi trường mạng;

• Không khai thác thương mại;

• Không gây nhầm lẫn cho công chúng;

• Không làm ảnh hưởng đến uy tín hoặc danh dự của nghệ sĩ.

Ví dụ, một cá nhân sử dụng AI để thử nghiệm công nghệ tạo giọng hát tương tự một ca sĩ nổi tiếng nhưng không phát hành ra công chúng thì khả năng phát sinh tranh chấp sẽ thấp hơn.

Trường hợp có thể vi phạm pháp luật

Người sử dụng AI voice có thể đối mặt với rủi ro pháp lý nếu có một trong số các hành vi dưới đây:

• Giả mạo nghệ sĩ để quảng cáo sản phẩm;

• Tạo phát ngôn giả gây hiểu nhầm;

• Đăng tải bài hát AI sử dụng giọng nghệ sĩ lên nền tảng số;

• Thu lợi từ nội dung giả giọng;

• Làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín hoặc hình ảnh của nghệ sĩ.

Trong các trường hợp này, hành vi có thể xâm phạm quyền nhân thân, quyền liên quan hoặc các quyền dân sự khác được pháp luật bảo vệ.

Sử dụng AI voice giả giọng nghệ sĩ bị xử phạt như thế nào?

Tùy từng trường hợp, người sử dụng AI voice giả giọng nghệ sĩ có thể phải chịu các mức phạt khác nhau.

Trách nhiệm dân sự

Theo Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền yêu cầu:

• Chấm dứt hành vi vi phạm;

• Xin lỗi, cải chính công khai;

• Bồi thường thiệt hại;

• Gỡ bỏ nội dung vi phạm.

Xử phạt hành chính

Nếu hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan hoặc quyền cá nhân của người khác, cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị xử phạt theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, quảng cáo, viễn thông hoặc an ninh mạng tùy từng trường hợp cụ thể.

Trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp sử dụng AI để giả mạo thông tin, lừa đảo hoặc thu lợi bất chính với quy mô lớn, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo các quy định tương ứng của Bộ luật Hình sự.

Trên đây là bài viết “Sử dụng AI voice giả giọng nghệ sĩ có phạm luật?”. Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về các rủi ro pháp lý liên quan đến việc sử dụng công nghệ AI voice. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển, việc tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của nghệ sĩ không chỉ giúp hạn chế tranh chấp mà còn góp phần xây dựng môi trường sáng tạo số lành mạnh và bền vững.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

Trong hoạt động sáng tạo hiện nay, không ít tác phẩm được hình thành thông qua việc thuê người khác thực hiện, từ thiết kế logo, viết nội dung, cho đến lập trình phần mềm. Tuy nhiên, khi tác phẩm được hoàn thành, một câu hỏi thường được đặt ra là ai mới là người có quyền đứng tên tác giả: người trực tiếp sáng tạo hay người bỏ chi phí thuê thực hiện? Để hiểu rõ vấn đề này, hãy theo dõi bài viết “Người được thuê sáng tạo có bắt buộc phải đứng tên tác giả không?” của VCD dưới đây.

Tác giả là ai theo quy định pháp luật?

Theo khoản 1 Điều 13 Luật Sở hữu trí tuệ, tác giả là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm. Đây là căn cứ quan trọng nhất để xác định tư cách tác giả và cũng là nguyên tắc xuyên suốt trong pháp luật về quyền tác giả tại Việt Nam.

Hiểu một cách đơn giản, tác giả là người dùng công sức, kiến thức, kỹ năng và lao động trí tuệ của mình để tạo ra một tác phẩm cụ thể. Tác phẩm đó có thể là bài viết, cuốn sách, bức tranh, phần mềm máy tính, bản thiết kế, bài hát, ảnh chụp hoặc nhiều loại hình sáng tạo khác được pháp luật bảo hộ. Việc ai là người trả tiền, ai giao việc hay ai đầu tư kinh phí không phải là yếu tố quyết định tư cách tác giả.

Ngược lại, người chỉ đưa ra ý tưởng chung hoặc định hướng sáng tạo chưa chắc đã được công nhận là tác giả. Pháp luật bảo hộ kết quả của hoạt động sáng tạo chứ không bảo hộ ý tưởng đơn thuần. Do đó, việc xác định ai là tác giả luôn phải dựa trên yếu tố trực tiếp tham gia vào quá trình sáng tạo và tạo nên hình thức thể hiện cụ thể của tác phẩm.

Người được thuê sáng tạo có bắt buộc phải đứng tên tác giả không?

Theo nguyên tắc được nêu ở trên, người được thuê là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm thì họ vẫn phải được xác định là tác giả theo quy định của pháp luật, bất kể việc sáng tạo đó được thực hiện theo hợp đồng thuê hay theo nhiệm vụ được giao.

Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ quy định tác giả có quyền đặt tên cho tác phẩm, đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm và được nêu tên khi tác phẩm được công bố hoặc sử dụng. Đây là quyền nhân thân của tác giả và được pháp luật bảo hộ. Khác với quyền tài sản có thể được chuyển nhượng hoặc chuyển giao cho người khác, quyền nhân thân gắn liền với tác giả về cơ bản không thể bị tước bỏ chỉ vì tác giả nhận tiền công để sáng tạo.

Trong thực tế, nhiều cá nhân hoặc doanh nghiệp cho rằng khi đã trả tiền thuê sáng tạo thì toàn bộ quyền liên quan đến tác phẩm sẽ thuộc về mình, bao gồm cả quyền đứng tên tác giả. Tuy nhiên, đây là cách hiểu chưa chính xác. Việc trả thù lao chỉ là căn cứ để xác định quyền và nghĩa vụ theo hợp đồng, không làm thay đổi sự thật rằng người trực tiếp sáng tạo mới là tác giả của tác phẩm.

Khi thực hiện thủ tục đăng ký quyền tác giả, cơ quan có thẩm quyền thường yêu cầu xác định rõ thông tin của tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả. Đây là hai chủ thể có thể trùng hoặc không trùng nhau. Nếu người được thuê là người trực tiếp sáng tạo thì họ vẫn phải được ghi nhận là tác giả trong hồ sơ đăng ký. Việc cố tình loại bỏ hoặc thay thế tên của người sáng tạo bằng tên của người khác có thể dẫn đến tranh chấp hoặc phát sinh trách nhiệm pháp lý nếu thông tin kê khai không trung thực.

Do đó, dù được thuê sáng tạo theo hợp đồng dịch vụ, hợp đồng lao động hay bất kỳ hình thức nào khác, người trực tiếp tạo ra tác phẩm vẫn phải được công nhận là tác giả theo quy định của pháp luật.

Người thuê có được đứng tên tác giả thay cho người sáng tạo không?

Theo quy định hiện hành, người thuê không được đứng tên tác giả thay cho người trực tiếp sáng tạo nếu bản thân họ không tham gia vào quá trình sáng tạo tác phẩm.

Nhiều tranh chấp trong lĩnh vực quyền tác giả xuất phát từ sự nhầm lẫn giữa khái niệm “tác giả” và “chủ sở hữu quyền tác giả”. Trên thực tế, đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Tác giả là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm, trong khi chủ sở hữu quyền tác giả là cá nhân hoặc tổ chức nắm giữ các quyền tài sản đối với tác phẩm đó.

Ví dụ, trong trường hợp thuê ngoài một đơn vị thiết kế website, công ty thuê có thể nhận chuyển giao quyền sở hữu đối với sản phẩm sau khi hoàn thành. Tuy nhiên, các cá nhân trực tiếp thực hiện việc thiết kế và lập trình vẫn là những người được xác định là tác giả.

Việc ghi nhận sai tư cách tác giả không chỉ tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp mà còn có thể ảnh hưởng đến hiệu lực pháp lý của hồ sơ đăng ký quyền tác giả. Nếu người sáng tạo chứng minh được mình là người trực tiếp tạo ra tác phẩm, họ có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền hoặc Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Chính vì vậy, người thuê không nên đồng nhất quyền sở hữu với quyền được công nhận là tác giả. Đây là hai vấn đề pháp lý khác nhau và được điều chỉnh bằng các quy định riêng biệt.

Cần lưu ý gì khi thuê người sáng tạo tác phẩm?

Khi thuê người khác sáng tạo tác phẩm, điều quan trọng nhất là các bên cần xác định rõ quyền và nghĩa vụ của mình ngay từ đầu thông qua hợp đồng bằng văn bản. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng giúp hạn chế tranh chấp và bảo vệ quyền lợi của các bên trong quá trình khai thác tác phẩm.

Trước hết, hợp đồng nên quy định rõ ai là người trực tiếp sáng tạo tác phẩm và ai sẽ là chủ sở hữu quyền tác giả sau khi tác phẩm được hoàn thành. Việc xác định rõ hai tư cách này giúp tránh nhầm lẫn giữa quyền nhân thân của tác giả và quyền tài sản của chủ sở hữu.

Bên cạnh đó, hợp đồng cũng cần quy định cụ thể phạm vi chuyển giao quyền tài sản, quyền sử dụng tác phẩm, thời hạn sử dụng, phạm vi khai thác và các quyền khác liên quan đến tác phẩm. Nếu các bên có thỏa thuận về việc công bố tác phẩm, ghi tên tác giả hoặc sử dụng bút danh thì cũng nên thể hiện rõ trong hợp đồng để tránh phát sinh tranh chấp về sau.

Tóm lại, khi thuê người sáng tạo tác phẩm, các bên cần phân biệt rõ giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả, đồng thời xây dựng hợp đồng chặt chẽ để xác định chính xác quyền và nghĩa vụ của mỗi bên. Đây là giải pháp hiệu quả nhất để hạn chế rủi ro pháp lý và bảo vệ quyền lợi của tất cả các chủ thể liên quan.

Trên đây là bài viết “Người được thuê sáng tạo có bắt buộc phải đứng tên tác giả không?” mà VCD gửi đến bạn. Chúng tôi hi vọng bài viết này có ích với các bạn.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

Netflix là một trong những nền tảng xem phim trực tuyến phổ biến nhất hiện nay. Để tiết kiệm chi phí, nhiều người lựa chọn dùng chung tài khoản với người thân, bạn bè hoặc mua các “slot Netflix” được chia sẻ trên mạng. Tuy nhiên, khi Netflix ngày càng siết chặt chính sách quản lý tài khoản và xuất hiện các đề xuất xử phạt liên quan đến việc mua bán tài khoản dùng chung, nhiều người đặt câu hỏi: Bán tài khoản netfix dùng chung có vi phạm pháp luật không? Cùng VCD tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

Như thế nào là bán tài khoản Netflix dùng chung?

Bán tài khoản Netflix dùng chung là việc một cá nhân hoặc tổ chức mua một gói dịch vụ Netflix, sau đó chia sẻ quyền truy cập cho nhiều người khác và thu tiền từ những người sử dụng này.

Trên thực tế, hoạt động này thường diễn ra dưới các hình thức như:

• Bán từng “slot Netflix” cho người lạ trên Facebook, Zalo hoặc các sàn thương mại điện tử.

• Cho thuê tài khoản Netflix theo tháng.

• Kinh doanh tài khoản Netflix với số lượng lớn nhằm kiếm lợi nhuận.

• Thu gom tài khoản rồi phân phối lại cho nhiều người sử dụng.

Khác với việc các thành viên trong gia đình cùng dùng chung một tài khoản, hoạt động bán hoặc cho thuê tài khoản Netflix mang mục đích thương mại và có tính chất kinh doanh dịch vụ.

Netflix quy định như thế nào về việc dùng chung tài khoản?

Theo chính sách của Netflix, tài khoản được thiết kế để sử dụng trong phạm vi một “Netflix Household” (Hộ gia đình Netflix).

Netflix định nghĩa hộ gia đình là tập hợp các thiết bị kết nối Internet tại địa điểm chính mà chủ tài khoản thường xuyên sử dụng dịch vụ.

Điều này đồng nghĩa với việc:

• Các thành viên cùng sinh sống trong một gia đình có thể sử dụng chung tài khoản.

• Người sống ở địa chỉ khác có thể không thuộc cùng hộ gia đình Netflix.

• Netflix có quyền xác minh thiết bị hoặc vị trí sử dụng để xác định phạm vi chia sẻ tài khoản.

Những năm gần đây, Netflix đã triển khai nhiều biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế tình trạng chia sẻ tài khoản ngoài phạm vi hộ gia đình, bao gồm:

Xác minh thiết bị

Netflix có thể yêu cầu người dùng nhập mã xác thực được gửi đến chủ tài khoản trước khi tiếp tục sử dụng dịch vụ.

Xác định hộ gia đình Netflix

Nền tảng này sử dụng nhiều yếu tố như địa chỉ IP, hoạt động đăng nhập và thiết bị sử dụng để xác định đâu là hộ gia đình chính.

Hạn chế truy cập

Trong một số trường hợp, Netflix có thể yêu cầu người dùng đăng ký tài khoản riêng hoặc sử dụng gói thành viên bổ sung nếu muốn chia sẻ cho người ngoài hộ gia đình.

Cần lưu ý rằng đây là quy định nội bộ của Netflix và là một phần của thỏa thuận dịch vụ giữa Netflix với khách hàng.

Việc vi phạm các điều khoản này trước hết là vấn đề hợp đồng dân sự giữa người dùng và nhà cung cấp dịch vụ chứ không tự động trở thành hành vi vi phạm pháp luật.

Bán tài khoản Netflix dùng chung có vi phạm pháp luật không?

Tính đến thời điểm hiện tại, pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể trong Bộ luật Hình sự hoặc các nghị định xử phạt hành chính hiện hành về hành vi bán tài khoản Netflix dùng chung.

Do đó, việc bán hoặc cho thuê tài khoản Netflix hiện chưa phải là hành vi bị xử phạt theo quy định pháp luật đang có hiệu lực.

Tuy nhiên, người thực hiện vẫn có thể vi phạm các điều khoản sử dụng dịch vụ mà Netflix đã ban hành. Khi đó, Netflix có quyền:

• Khóa tài khoản;

• Hạn chế quyền truy cập;

• Chấm dứt cung cấp dịch vụ;

• Từ chối hỗ trợ đối với tài khoản vi phạm.

Đây chủ yếu là quan hệ hợp đồng dân sự giữa người dùng và nhà cung cấp dịch vụ.

Tuy nhiên, việc mua bán, kinh doanh tài khoản Netflix có thể phát sinh rủi ro pháp lý. Khác với việc chia sẻ giữa người quen, hoạt động mua bán hoặc cho thuê tài khoản Netflix đang được cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm.

Thời gian gần đây, Bộ Công an đã đưa ra dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Trong dự thảo này, cơ quan soạn thảo đề xuất xử phạt đối với hành vi: Kinh doanh các loại tài khoản dùng chung của các nền tảng số trái với điều kiện sử dụng của nhà cung cấp dịch vụ. Mức xử phạt được đề xuất có thể lên tới hàng chục triệu đồng đối với cá nhân vi phạm.

Tại điểm r khoản 2 Điều 14 dự thảo Nghị định đề xuất nội dung như sau:

“Vi phạm quy định phòng, chống hành vi sử dụng không gian mạng, công nghệ thông tin, phương tiện điện tử xâm phạm trật tự xã hội nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự

…

2. Phạt tiền từ 25.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

…

r) Kinh doanh các loại tài khoản dùng chung (Shared Accounts) của các dịch vụ nội dung số (Netflix, Spotify, YouTube Premium…) trái quy định của nhà cung cấp.”

Mặc dù đây mới là dự thảo và chưa phải quy định chính thức có hiệu lực pháp luật, nhưng nó cho thấy xu hướng tăng cường quản lý đối với hoạt động kinh doanh tài khoản số trên Internet.

Vì vậy, để sử dụng dịch vụ an toàn và hạn chế rủi ro, người dùng nên tuân thủ chính sách của Netflix, tránh kinh doanh tài khoản dùng chung và thường xuyên cập nhật các quy định pháp luật mới liên quan đến dịch vụ số.

Trên đây là bài viết “Bán tài khoản netfix dùng chung có vi phạm pháp luật không?”. Hy vọng những thông tin được chia sẻ đã giúp bạn hiểu rõ hơn về bản chất của việc chia sẻ tài khoản Netflix, các quy định liên quan cũng như những rủi ro pháp lý có thể phát sinh.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp